1. Phishing via mail, sms of chat
Een bericht kan beweren dat je account wordt geblokkeerd of dat een opname bevestigd moet worden. De link leidt naar een formulier dat je gegevens opvangt. Afzendernamen en profielfoto’s zijn eenvoudig na te maken. Controleer een probleem via de officiële app of een zelf ingetypte website. Gebruik geen contactnummer uit het verdachte bericht als bevestiging.
Een eenmalige inlogcode kan ook worden gestolen. Iemand die zich voordoet als medewerker kan je vragen die code hardop voor te lezen. Dat kan precies de stap zijn waarmee een aanvaller toegang krijgt. Tweestapsverificatie helpt, maar niet als je de tweede stap zelf aan de aanvaller geeft. Deel geen wachtwoorden of codes.
2. Nepsites die een echte aanbieder imiteren
Een overtuigende pagina kan een bijna identiek webadres hebben. Ook een zoekadvertentie kan naar een imitatie leiden. Kijk naar het volledige adres en zoek de officiële gegevens onafhankelijk op. Een slotje in de browser bewijst alleen iets over de verbinding, niet over de eerlijkheid van de eigenaar. Een nette vormgeving is evenmin een vergunning.
3. Een persoonlijke band wordt een belegging
Bij een romance scam bouwt iemand vertrouwen op via vriendschap of romantisch contact. Later volgt een verhaal over een aantrekkelijke investering of hulp bij handelen. De persoon kan je naar een gecontroleerd platform sturen en schijnwinsten tonen. De relatie en de belegging zijn dan onderdelen van hetzelfde lokmiddel. Maak geen geld over om iemands vertrouwen te bewijzen.
Een video, document of verhaal over een succesvolle eerste opname sluit misleiding niet uit. Een kleine opname kan juist dienen om vertrouwen te versterken. Zoek steun bij iemand buiten het contact. Die afstand helpt om tegenstrijdigheden en druk te herkennen. Laat schaamte je niet weerhouden van het bespreken of melden van vermoedelijke fraude.
4. Een groep probeert de prijs op te jagen
Bij pump en dump wordt aandacht rond een token georganiseerd om anderen te laten kopen. De organisatoren kunnen hun bezit verkopen zodra de vraag toeneemt. Laatkomers blijven dan met het risico zitten. Een chatgroep met enthousiaste deelnemers is geen onafhankelijk onderzoek. Berichten kunnen door betrokkenen worden betaald of geplaatst. Vraag wie voordeel heeft bij jouw aankoop.
5. Een platform toont winst maar blokkeert opname
Een vals beleggingsplatform kan een professioneel dashboard met stijgend saldo tonen. Dat saldo hoeft geen echte bezitting te zijn. Wanneer je wilt opnemen, volgen nieuwe betalingen voor belasting, verificatie of vrijgave. Betaal niet steeds meer om eerder geld terug te krijgen. Controleer de partij in het AFM-register en vergelijk de gegevens met de werkelijke website.
Een registratie van een bestaand bedrijf kan door een imitator worden misbruikt. Het aantreffen van een naam in een register is dus niet voldoende. De juridische naam, contactgegevens en de relevante vergunning moeten bij de dienst passen. Afwezigheid van een waarschuwing bewijst ook geen betrouwbaarheid. Waarschuwingen kunnen pas verschijnen nadat meldingen zijn gedaan.
6. Een garantie op rendement
Een beloofde zekere opbrengst zonder duidelijke risico’s is een ernstig signaal. Vraag waar de opbrengst vandaan komt en wie een belofte juridisch en financieel kan dragen. Crypto kan sterk in waarde veranderen. Een verhaal dat alle verliezen uitsluit past daar niet bij. Beleggen in crypto is risicovol. Je kunt je inleg (deels) verliezen.
7. Druk om snel te beslissen
De aanbieder of contactpersoon kan zeggen dat een kans direct vervalt of dat controle niet nodig is. Die druk beperkt de tijd om bronnen te lezen en advies van buitenaf te vragen. Neem juist een pauze. Een controleerbare dienst moet gewone vragen over kosten, identiteit en opname kunnen beantwoorden. Je bent niemand een snelle beslissing verschuldigd.
8. Vragen om je seed phrase
Herstelwoorden en private keys geven toegang tot je eigen wallet. Geen airdrop, helpdesk of accountcontrole hoort die van je te krijgen. Een website die de woorden vraagt om een wallet te koppelen probeert iets anders dan een normale verbinding. Ook schermdelen kan geheimen zichtbaar maken. Stop voordat je gegevens toont of invoert.
Wat doe je bij vermoedelijke fraude?
Breek het contact af en doe geen nieuwe betalingen. Bewaar berichten, webadressen, accountgegevens en transactie-identificaties. Neem via onafhankelijk gevonden gegevens contact op met een betrokken bank of exchange. Verander gecompromitteerde accountgegevens en controleer actieve toegang. Bij gelekte walletgeheimen vraagt de situatie andere maatregelen dan alleen een nieuw wachtwoord voor de app.
Meld de situatie bij de Fraudehelpdesk en doe zo nodig aangifte bij de politie. Die instanties kunnen uitleggen welke informatie nuttig is; terugbetaling is niet gegarandeerd. Controleer aanbieders vooraf via het AFM-register en officiële contactgegevens. Praat met iemand die je vertrouwt. Snel om hulp vragen is nuttiger dan blijven proberen een oplichter met extra betalingen tevreden te stellen.
